Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), dikkat, dürtü kontrolü ve hareketlilik alanlarında zorluklarla karakterize edilen nörogelişimsel bir durumdur. Genellikle çocukluk döneminde başlar ve bazı bireylerde yetişkinlikte de devam edebilir.
DEHB Nedir?
DEHB, bireyin dikkatini sürdürme, odaklanma, organizasyon ve dürtü kontrolü becerilerini etkileyen bir durumdur ve günlük yaşamı farklı alanlarda zorlaştırabilir.
Çocuklarda DEHB
Çocuklarda DEHB çoğunlukla şu belirtilerle kendini gösterir:
- Dikkat dağınıklığı
- Aşırı hareketlilik
- Dürtüsellik
- Akademik ve sosyal zorluklar
Yetişkinlerde DEHB
Yetişkinlerde DEHB ise farklı şekillerde ortaya çıkabilir:
- Odaklanma güçlüğü
- Unutkanlık
- Zaman yönetimi sorunları
- Duygusal dalgalanmalar
Sık Sorulan Sorular
Hayır. DEHB belirtileri yetişkinlikte de devam edebilir.
Evde yapılan testler farkındalık sağlar ancak tanı yerine geçmez.
Uzman Desteği
DEHB belirtileri günlük yaşamı etkiliyorsa, profesyonel bir değerlendirme süreci önemlidir.
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), dikkat, dürtü kontrolü ve hareketlilik alanlarında zorluklarla karakterize edilen nörogelişimsel bir durumdur. Genellikle çocukluk döneminde başlar ve bazı bireylerde yetişkinlikte de devam edebilir. Günlük yaşam, eğitim ve iş hayatında işlevselliği etkileyebilir.
DEHB Nedir ve Günlük Yaşamı Nasıl Etkiler?
DEHB, bireyin dikkatini sürdürme, odaklanma, organizasyon ve dürtü kontrolü becerilerini etkileyen bir durumdur. Akademik yaşamda, iş ortamında ve sosyal ilişkilerde çeşitli zorluklara yol açabilir. Belirtiler kişiden kişiye farklılık gösterebilir.
Çocuklarda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Nasıl Görülür?
Çocuklarda DEHB; dikkat, düzen ve dürtü kontrolünde yaşanan güçlüklerle kendini gösterir. En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:
- Görevlere odaklanma, başlama ve tamamlama konusunda zorlanma
- Sürekli hareket halinde olma, yerinde duramama
- Sırasını bekleyememe, düşünmeden konuşma veya davranma
- Eşyaları sık kaybetme, unutkanlık
- Akademik başarıda düşüş ve akran ilişkilerinde zorlanma
Yetişkinlerde DEHB Nasıl Anlaşılır?
Yetişkinlikte DEHB belirtileri genellikle günlük sorumluluklar ve yaşam temposu ile birlikte daha belirgin hale gelir. Yetişkinlerde sık görülen belirtiler şunlardır:
- Dikkat dağınıklığı ve unutkanlık
- Zaman yönetimi ve planlama güçlükleri
- Ani kararlar alma ve düşünmeden hareket etme
- İçsel huzursuzluk ve sürekli bir şeylerle meşgul olma ihtiyacı
- Duygusal dalgalanmalar ve öfke kontrolünde zorlanma
DEHB Tanısı Nasıl Konur?
DEHB tanısının konulabilmesi için uzmanlar tarafından yürütülen kapsamlı bir değerlendirme süreci gereklidir. Tanı sürecinde bireyin belirtileri, bu belirtilerin ne kadar süredir devam ettiği ve günlük yaşam üzerindeki etkileri dikkate alınır.
Değerlendirme sürecinde genellikle şu aşamalar yer alır:
- Uzman görüşmesi ve ayrıntılı anamnez
- Standart değerlendirme ölçekleri ve testler
- Belirtilerin farklı ortamlarda (ev, okul, iş) gözlemlenmesi
- Ayırıcı tanı süreci
DEHB Tanı Kriterleri Nelerdir?
DEHB tanısı; belirtilerin sürekliliği, şiddeti ve bireyin işlevselliği üzerindeki etkisi göz önünde bulundurularak değerlendirilir. Tanı sürecinde bilimsel ölçütler esas alınır ve değerlendirme mutlaka bir ruh sağlığı uzmanı tarafından yapılır.
DEHB Tedavisi ve Yönetimi
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, yaşam boyu sürebilen bir durumdur; ancak uygun yaklaşımlarla etkili şekilde yönetilebilir. Tedavi süreci bireysel ihtiyaçlara göre planlanır.
Her bireyin yaşam koşulları, belirtilerin şiddeti ve eşlik eden durumları farklıdır. Bu nedenle tedavi tek tip değildir; psikoterapi, ilaç tedavisi veya her iki yöntemin birlikte uygulanması kişiye özel olarak değerlendirilir.
Evde Dikkat Eksikliği Değerlendirmesi Yapılabilir mi?
Ev ortamında dikkat sorunlarına yönelik farkındalık sağlayan bazı ön değerlendirmeler yapılabilir. Ancak bu değerlendirmeler kesin tanı yerine geçmez.
Evde kullanılan yöntemler şunları içerebilir:
- Günlük gözlem ve not tutma
- Değerlendirme formları
- Online dikkat testleri
- Çevresel faktörlerin gözden geçirilmesi
Genel Değerlendirme
DEHB, hem çocuklarda hem de yetişkinlerde yaşam kalitesini etkileyebilen bir durumdur. Belirtilerin erken fark edilmesi ve doğru değerlendirilmesi, sürecin sağlıklı yönetilmesi açısından önemlidir.
Bu içerik klinik deneyim ve güncel literatür ışığında hazırlanmıştır.
Uzmanlık Alanı: Çocuk, ergen ve yetişkin psikolojisi
Son Güncelleme: Ocak 2026
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) hakkında güncel tanı ölçütleri ve bilimsel bilgiler, APA (American Psychological Association) tarafından yayımlanan kaynaklarda yer almaktadır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve değerlendirme süreci mutlaka uzman tarafından yürütülmelidir.