Şema Terapi Nedir?
Şema terapi nedir? Şema terapi, çocukluk döneminden itibaren oluşabilen derin köklü düşünce kalıpları ve duygusal tepkileri anlamaya ve dönüştürmeye odaklanan bir psikoterapi yaklaşımıdır. Özellikle tekrar eden ilişki sorunları, yoğun duygusal zorlanmalar ve uzun süredir devam eden örüntüler üzerinde çalışmayı hedefler.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı veya değerlendirme yerine geçmez. Terapi süreci, lisanslı bir ruh sağlığı uzmanı eşliğinde kişiye özel şekilde planlanır.
Şema Terapi Nedir?
Günümüzde birçok psikolojik zorluk; çocukluk döneminde yaşanan olumsuz deneyimler, travmalar veya aile dinamikleri gibi faktörlerle ilişkili olabilir. Şema terapisi, bu tür kökenlere inerek bireyin yaşamını etkileyen kalıcı örüntüleri fark etmesine ve değiştirmesine yardımcı olmayı amaçlar.
Şema terapide, kişinin çocukluktan itibaren oluşturduğu olumsuz şemalar (belirli durumlar/ilişkiler hakkında sabitleşen düşünce ve inanç kalıpları) ve bu şemaların tetiklediği duygusal tepkiler üzerinde çalışılır. Amaç; bu kalıpları tanımak, anlamak ve daha sağlıklı seçeneklerle dönüştürmektir.
Şema Kavramı Nedir?
Şema kavramı; bilişimizde yer alan düşünce kalıplarını, inançları ve davranış biçimlerini ifade eder. Şemalar, kişinin deneyimleri, değerleri ve yaşam tarzı gibi etkenlerle şekillenebilir. Psikolojik şemaların temel özellikleri; inançlara, ilişki dinamiklerine, otomatik tepkilere ve aile dinamiklerine bağlı olarak güçlenebilir.
Şema Terapinin Temelleri
Şema terapisi, psikolog ve psikoterapist Dr. Jeffrey E. Young tarafından geliştirilmiştir. Young, çocukluk döneminde edinilen olumsuz inanç ve davranış kalıplarının yetişkinlikte ilişkileri, duygusal durumu ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebileceğini vurgulamıştır. Bu yaklaşım; kalıpları tanımlamayı, anlamayı ve dönüştürmeyi hedefler.
Şema Terapisinin Kullanım Alanları
Depresyon ve anksiyete
Şema terapisi, temel inançlar ve tekrar eden örüntüler üzerinde çalışarak daha sağlıklı düşünce ve davranışları destekleyebilir. İsterseniz depresyon belirtileri ve anksiyete bozukluğu içeriklerine de göz atabilirsiniz.
Kişilik örüntüleri
Özellikle uzun süredir devam eden ilişki ve duygu düzenleme zorluklarında, kalıp düşüncelerin fark edilmesi ve dönüştürülmesi hedeflenebilir.
İlişki sorunları
İlişkilerde tekrarlayan çatışmalar ve benzer döngüler üzerinde çalışarak daha sağlıklı iletişim ve bağ kurmayı destekleyebilir.
Travma sonrası etkiler
Travmatik deneyimlerin tetiklediği kalıpları tanımlamak ve daha güvenli baş etme yollarını güçlendirmek için kullanılabilir.
Yeme örüntüleri ve bağımlılıklar
Bazı durumlarda, altta yatan duygusal ihtiyaçlar ve şemalar ele alınarak daha sağlıklı düzenleme becerileri desteklenebilir.
Kimler Şema Terapisinden Yararlanabilir?
- Çocukluk dönemi deneyimlerinin etkilerini taşıdığını düşünen bireyler
- İlişkilerinde sürekli benzer sorunları yaşayanlar
- Depresyon, anksiyete gibi uzun süreli zorlanmalar yaşayanlar
- Duygusal farkındalığını ve duygu düzenleme becerilerini geliştirmek isteyenler
Ne zaman destek alınmalı?
Aynı duygusal tepkiler tekrar ediyor, ilişkilerde benzer döngüler sürüyor veya çocukluk kökenli olduğu düşünülen zorlanmalar yaşam kalitesini belirgin etkiliyorsa bir uzmandan destek almak faydalı olabilir.
Yazar
Psk. Bilge Kılınçkaya
Son güncelleme: Şubat 2026
Sık Sorulan Sorular
Şema terapi, çocukluk döneminde oluşabilen kalıcı düşünce ve duygu örüntülerini fark etmeyi ve dönüştürmeyi hedefleyen bir psikoterapi yaklaşımıdır.
Süre; ihtiyaçlara, hedeflere ve çalışılan konuların derinliğine göre değişir. Bazı kişilerde daha kısa, bazı kişilerde daha uzun bir süreç gerekebilir.
Tekrarlayan ilişki sorunları yaşayan, yoğun duygusal tepkilerle zorlanan veya çocukluk kökenli örüntülerini anlamak isteyen bireyler için uygun olabilir.
Bazı kişilerde altta yatan kalıplar üzerinde çalışmak, kaygı ve depresif belirtileri yönetmeyi destekleyebilir. Uygun yöntem, uzman değerlendirmesiyle belirlenir.
BDT daha çok güncel düşünce-davranış ilişkisine odaklanabilirken, şema terapi daha derin ve uzun süreli örüntüleri (şemaları) ele alabilir. Hangi yaklaşımın uygun olduğu kişiye göre değişir.